ایرانگردی

نوروز بل ، کهن‌ترین سال‌شمار ایرانی

نوروز بل یکی از جشن های کهن ایران زمین است، در گستره ایران زمین، رسم و رسومات بسیاری در میان مردم رواج داشته و دارد که بسیاری از آنها موجبات شادی و سرور مردم را فراهم می کردند که در قالب جشن برگزار می شده است. یکی از این جشن ها، جشن نوروزبَل در استان گیلان است که بعد از گذشت هزار و پانصد سال هنوز هم وجود دارد و مردم گیلان به ویژه دیلمان هرساله آنرا گرامی می دارند.

نوروزبل از ترکیب دو واژه «نوروز» و «بل» ساخته شده و از دیدنی های گیلان است. نوروز به‌معنای آغاز سال نو و بل به‌معنای شعله آتش است. نوروزبل هم مانند سایر آیین‌ها نشان‌دهنده هویت فرهنگی و پیشینه تاریخی مردم دیلمی و گالش است. با مجله مای تراولز همراه باشید تا با این رویداد مهم را بیشتر آشنا شوید.

نوروز بل از ترکیب دو واژه «نوروز» و «بل» ساخته شده و بعنوان کهن‌ترین سال‌شمار ایرانی محسوب می‌شود، این جشن از دیدنی ترین رویدادهای گیلان است

تاریخچه و حوزه بزرگداشت نوروز بل

گالشان بعد از درو گندمشان و فروش محصولات توان پرداخت باج و خراج را پیدا کرده و سرو سامانی به زندگی شان می دادند. از این رو سال نوی خود را نیز در این زمان برگزار می‌کردند.

آیین های مخصوص جشن نوروز بل

جشن نوروزبل، جشن باستانی و براساس تقویم گیلانی آغاز سال گالشی و دیلمی است که در فهرست آثار ملی بعنوان کهن‌ترین سال‌شمار ایرانی محسوب می‌شود با شماره 1371 ثبت شده است.

سابقه‌ جشن نوروزبل در گیلان به قبل از اسلام بازمی‌گردد و زمان برگزاری آن در نیمه امرداد (13 الی17 امرداد) است. نوروزبل در عصر آخرین شب سال از تقویم دیلمی، یعنی آخرین روز «اسپندارما» و شب اولین روز سال یعنی «نوروز‌ما» برگزار می‌شود.

بد نیست با ماه‌‌های دیلمی آشنا شوید: نوروز‌ما، کورچ‌ما، اریه‌ما، تیرما، موردال‌ما، شریرما، امیرما، آول‌ما، سیا‌ما، دیا‌ما، ورفنه‌ما و اسپندارما.

نوروز بل آغاز سال دیلمی از سوی اقوام گیلان زمین، مردم غرب مازندران، الموت قزوین و طالقان البرز جشن گرفته می شده است

نحوه محاسبه نجومی سال دیلمی به این شکل است که نورزوبل در نوسان است. علت نوسان در محاسبه روزها، به نحوه ی محاسبه هر سرگالش در مناطق مختلف کوهستانی گیلان و مازندران بستگی داشت. سرگالش های هر منطقه، با روش سنتی خود حساب نوروز را داشتند و به همین دلیل، نوروز بل در مازندران با ۲ تا ۳ هفته اختلاف در ۲۶تیرماه تا 17 مرداد برگزار می شود.

بیشتر بدانید
کلیسای کانتور قزوین

جشن نوروز بل چیست و چگونه برگزار می شود؟

نوروزبل مانند نوروز ایرانیان، تمیزکردن خانه‌ها، پوشیدن لباس‌های نو، پخت انواع نان‌های محلی و شیرینی‌های سنتی و دیدار بزرگان از رسومی است که قدیمی تا به‌ امروز پابرجا مانده است.

در این سالها جشن نوروزبل بصورت نمادین در کوه‌های دیلمان و املش با حضور گسترده مردمان محلی و گردشگران برپا می‌شود.

جشن نوروزبل، معمولا در منطقه‌ای وسیع و مرتفع برگزار می‌شود

مردم روستاهای برگزار کننده جشن در تب‌وتاب برگزاری هرچه بهتر جشن سال نو، خود را برای ورود گردشگران و مراسم نوروزبل آماده می‌کنند. بسیاری از علاقمندان به این آیین، چند روز قبل از جشن گردهم می‌آیند. در این مراسم کنار آوازخوانی مردان، زنان هم با لباس‌های محلی حاضر می‌شوند و در این ساز و آواز مردان را همراهی می‌کنند.

حضور بانوان در جشن نوروز بل با لباسهای رنگین

جشن نوروزبل پراز رنگ، عطر و صداهای دلنشین است. برگزاری کنسرت‌های موسیقی سنتی، آوازخوانی شبانی، نمایش‌های آیینی جدال نور و ظلمت، رقص‌های بومی و همچنین بازی‌ها و آیین‌های سنتی گیلان مانند لافندبازی (طناب‌بازی)، عروس‌گولی، کشتی گیله‌مردی و مانند آن در میان شور تشویق شرکت‌کنندگان، این جشن را بیش از پیش، لبریز از شادمانی و تازگی می‌کنند.

آیین های مرسوم در روز جشن:

در این جشن 10 مرد با کلاه و شولای گالشی به میدان می آیند و دورتا دور آتش می ‌چرخند و نوازنده های محلی موسیقی را با شدت و شور می ‌نوازند.

شادی و ایین های مخصوص نوروز بل

خورشید که در حال غروب باشد و زمان روشن کردن آتش فرا می رسد و هیزمهای آغشته به نفت که شعله‌ ور می‌شوند، مردم به آن نزدیک می‌ شوند و همه‌ باهم این شعر را می‌خوانند:

گروم گروم گروم بل (با صدای پرهیبت سوختن هیزم و برکشیدن شعله)
نوروز ما و نوروز بل – نوروز ماه و شعله آتش نوروزی
نو سال ببی، سال سو – سال تازه باشد و سال روشنائی
نو بدی خؤنه واشو – تازه باشد و تازه شود و خانه آباد و با برکت

بیشتر بدانید
سوغات مشهد

پس از شعر خوانی همگی سال نو را به هم تبریک می گفتند:

«نوروزبل مبارک ببی» «نو سال ببی سال سو» و همه اهالی یکدیگر را در آغوش گرفته و با یکدیگر روبوسی می کردند.

در پایان مراسم جشن نوروزبل و پس از مراسم آتش‌افروزی، مردم، با دست‌های پر، عکس‌های خاطره‌انگیز و دلی مالامال از شادی آغاز سال نوی گیلانی، به شهر خود بازمی‌گردند.

این جشن شامل: اجرای کنسرت موسیقی سنتی، اجرای نمایش آیینی، اجرای آواز خوانی شبانی، اجرای موسیقی سنتی، بازارچه خرید، کشتی گیله مردی، آیین کاروان کوچ، آتش نوروزی، نورافشانی شبان

چرا آتش بر پا می شود؟

مردم گیل از زمان های قدیم آتش را عنصری از عناصر چهارگانه است را مقدس شمرده و آنرا نمادی از پاکی و پاکسازی می دانسته اند، آنان لباس های کهنه خود را به آتش انداخته و در کنار آن به ستایش خداوند می پرداختند و از او خیر و برکت طلب می کردند.

برپایی آتش بر روی ارتفاعات به رسم دیرین

سرگالش ها (چوپانان ارشد)، برای اعلام شروع سال نو با پوشیدن «شولا» به مرتفع ترین قله کوه اطرافشان رفته و بر بلندای آن کوپه‌های آتش را (به‌تعداد فرد: یک، سه، پنج، هفت) آتش نوروزی را روشن می کردند.

کارکردهای متفاوت برپایی آتش

  • آتش نوعی وسیله خبر رسانی بوده و به وسیله آن مردم را از جشن و عید با خبر می کرده اند.
  • آنها با روشن کردن آتش چوپانان دیگر را از شروع فصل کوچ و بردن دامها به پایین کوه و کشاورزان را از زمان آمدن برداشت محصول باخبر می ساختند.
  • گیل مردان معنقد بودند که برافروختن آتش در نوروز بل از شدت برف و سرما در زمستان کم می کرد و آتش محصول، خانه آنها را از سرمای زمستان در امان نگه می دارد.
  • از آتشبرای پیش بینی وضع هوا:برای ماه های پیش رو استفاده می شده و بر این عقیده بودند که اگر دود آتش نوروز بل به سمت کوهستانهای جنوب (ییلاق) برود، زمستان جلگه (قشلاق) خوب خواهد بود و اگر شعله آن به سمت جلگه بیاید، زمستان سخت و پربرفی خواهند داشت.
بیشتر بدانید
طبیعت ارتفاعات روستای مزرعه و قلعه شیور

چرا نوروز بل در اواسط مرداد برگزار می شود؟

اجرا کنسرت های محلی در جشن نوروز بل

همانطور که در قسمت تاریخچه نیز توضیح داده شد، گالشان اواسط مرداد را بهترین زمان برای پرداخت مالیات و خراج سالانه ی خود می دانستند و با تغییری که در سال ایجاد کردند، میانه ی مرداد را به عنوان آغاز سال جدید برگزیدند. آنها تلاش می کردند تا کارهای کشاورزی و دامداری خود را تا این موقع از سال تمام کنند و این کار و کوشش را در پایان سال جشن می گرفتند. برای مردم گیلان فلسفه ی جشن نوروزبل تنها به خاطر آمدن سال نو نبود، بکه آیین خراجی و بهانه ای برای جشن گرفتن تلاش سالانه بود. آنها با برپایی این جشن شکر خداوند را به جا اورده و سال جدید “خراجی” را به یکدیگر تبریک می گفتند.

امروزه نوروز بل چگونه جشن گرفته می شود

رقص های محلی و بومی در جشن نوروز بل

بعد از چندین سال که از برگزاری آخرین جشن نوروزبل می گذشت، جوانان گیلان به فکر افتادند تا خاطرات پدربزرگ ها و مادربزرگهایشان را دوباره زنده کنند. آنها آداب و رسوم این جشن را یاد گرفتند، ترانه هایی که سینه به سینه منتقل شده بود را فرا گرفته و جان تازه ای به آن ها بخشیدند. امروزه جشن نوروزبل تنها به دلیل به اتمام رسیدن سال مالی برگزار نمی شود بلکه بهانه ای برای زنده نگه داشتن سنت های قدیمی و دلیل خوبی برای دور هم جمع شدن و شاد و خوشحال بودن است. این جشن معمولا به همان شکل قبلی خود و با برپا کردن آتش، نواختن ساز، خواندن ترانه و پخش نقل و نبات برگزار می شود اما دیگر ماهیت و فلسفه پرداخت مالیات، قشلاق کردن یا برداشت محصول در آن وجود ندارد. البته جشن نوروزبل هنوز در تمام گیلان فراگیر نشده و تنها در بخش هایی از آن اجرا می شود اما امیدواریم به زودی به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری این خطه از ایران زمین بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

لوازم سفر مای تراولز
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
به کمک نیاز دارید؟
شروع گفتگو
سلام! برای چت در WhatsApp روی یکی از اعضای زیر کلیک کنید
معمولا در عرض چند دقیقه پاسخ می دهیم
بستن
بستن